Phân biệt và nhận biết đâu là đồ gốm cổ “xịn” với đồ gốm giả cổ không còn là vấn đề khó khăn của những tay chơi đồ gốm chuyên nghiệp.
Tuy nhiên, điều này sẽ không là dễ dàng nếu bạn không phải là chuyên gia thẩm định hoặc một người chơi lành nghề, nhiều kinh nghiệm.
Những món đồ gốm cổ tồn tại qua hàng trăm năm, vừa chứa đựng vẻ đẹp của thời gian lại là món đồ vật có giá trị vật chất, chứa đựng nhiều ý nghĩa văn hóa và tinh thần.
Sưu tập đồ cổ không phải là thú chơi bình dân mà bất cứ ai cũng chơi được. Nó đòi hỏi người chơi phải có điều kiện tài chính cao mà còn phải có con mắt tinh tường và sự am hiểu về lịch sử.
Vậy đồ gốm sứ cổ Việt Nam khác biệt gì với đồ gốm giả? Cách nhận biết đồ gốm cổ và đồ gốm sứ giả cổ?
Cùng đến với gốm sứ HCM để có được cho mình những bí quyết “xịn sò” nhằm phân biệt được gốm sứ thật – giả!
Có thể nói, nốt gỉ sắt là một trong những dấu hiệu giúp các nhà sưu tập dễ dàng nhận biết được sản phẩm gốm sứ cổ. Bởi đồ gốm sứ được sản xuất hoàn toàn bằng chất liệu đất sét có chứa các chất khoáng dạng hạt bụi li ti.
Vì được sản xuất bằng chất liệu thiên nhiên, nguyên liệu làm nên gốm sứ thường chứa những tạp chất. Theo đó, qua thời gian sử dụng, những tạp chất này sẽ tạo nên lớp gỉ sắt bên ngoài sản phẩm.
Việc tiếp xúc thường xuyên với môi trường xung quanh làm sản phẩm bị oxy hóa và dần xuất hiện những vết gỉ sắt trên bờ mặt sản phẩm.
Do đó, sự xuất hiện của vết gỉ sắt chính là dấu hiệu về mặt thời gian. Đây cũng là một trong những dấu hiệu rõ nét trong các đồ vật gốm sứ cổ từ thời nhà Minh. Bởi tính theo thời gian, sản phẩm gốm sứ thuộc thời đại này đã đủ để làm xuất hiện các đốm gỉ sắt.
Đối với các tay bịp bợm chuyên làm hàng giả, việc tạo nên vết gỉ sắt trên sản phẩm gốm sứ không còn là điều khó khăn. Tuy nhiên, để thực hiện một cách hoàn hảo giống như thật thì là điều không dễ.
Vì thế, nếu người xem là người từng nhìn thấy những đốm gỉ sắt trên sản phẩm đồ gốm cổ thật, thì muốn qua mắt bằng nốt gỉ giả này không phải là đơn giản.
Nước men cũng là một trong những biểu hiện để nhận định đâu là gốm sứ cổ thật và đâu là hàng giả, hàng nhái.
Trong quá trình sản xuất, lớp men là yếu tố tạo nên sự bóng bẩy, mướt mịn và đẹp mắt cho món đồ gốm sứ. Cũng là một trong những sức hút đặc biệt làm nên sự yêu thích và thu hút của nhiều khách hàng.
Tuy nhiên, nếu ngắm nhìn các sản phẩm gốm sứ hiện tại bạn sẽ bị ấn tượng bởi vẻ đẹp sáng bóng và độ phản chiếu tốt. Thì với những món đồ gốm cổ lại không được bóng đẹp, mà ngược lại còn có phần hơi mờ – dấu hiệu của thời gian.
Trong quá khứ, khi mà công nghệ sản xuất chỉ dừng ở mức thủ công truyền thống, mọi công đoạn đều được người nghệ nhân thực hiện bằng tay.
Điều kiện và môi trường làm việc cho ra đời những sản phẩm gốm sứ cổ chưa đạt chuẩn chất lượng như hiện tại về sự vệ sinh, độ an toàn cho người sử dụng như bây giờ.
Đó cũng chính là lý do giải thích cho việc sản phẩm gốm sứ tại thời điểm này thường tồn tại những lỗi nhỏ cũng như chứa nhiều tạp chất trên bề mặt sản phẩm.
Đại đa số những sản phẩm này thường được bán đi với giá rẻ hơn với sản phẩm gốm sứ đạt chuẩn. Từ đây cũng tạo nên hai hình thái là gốm sứ Hoàng Gia và gốm sứ thương mại.
Co rút nước men là nguyên nhân chính dẫn đến những lỗi nhỏ trên bề mặt sản phẩm gốm sứ, đặc biệt phổ biến đối với các đồ vật gốm sứ Trung Quốc.
Tuy nhiên, điều này chỉ thường thấy trong các sản phẩm gốm sứ thương mại hơn là dòng gốm sứ hoàng gia.
Do quá trình sản xuất từ nhiều thế kỷ trước, những vết lõm xuất hiện là điều hết sức bình thường. Có rất nhiều nguyên nhân gây ra những vết tích trên, đó có thể là do các hạt li ti dính vào hoặc cũng có trường hợp do lớp dầu bên dưới nước men đã làm cản trở không cho nước men bao phủ toàn bộ sản phẩm mà nên.
Nhiều mẫu gốm cổ không thể nhìn bằng mắt thường để nhận diện, mà cần sử dụng đến kính phóng đại mới có thể nhận ra vết lõm nhỏ trên bề mặt sản phẩm gốm sứ.
Một số lớp lõm có kích thước lớn hơn, trong quá trình sử dụng hoặc qua thời gian bị bụi đóng vào sẽ hình thành nên những vết lõm có màu sậm hơn.
Sự thay đổi nhiệt độ một cách đột ngột trong khâu cuối cùng của quá trình nung chính là nguyên nhân chính gây ra các vết rạn da trên sản phẩm gốm sứ.
Từ đó, không khí lạnh từ ngoài môi trường sẽ đi nhanh hơn với bề mặt gốm sứ và kết quả cuối cùng là sự xuất hiện của những vết rạn, hay còn gọi là đường nứt nhỏ.
Ngoài ra, cũng có những vết nứt rạn trên một số đồ gốm cổ xuất hiện một cách tự nhiên.
Tình trạng rạn nứt cũng giúp bạn có thể đánh giá được món đồ cầm trên tay có phải là sản phẩm gốm sứ cổ hay không.
Nếu là một chuyên gia mua bán đồ gốm sứ cổ hoặc một tay chơi đồ gốm chuyên nghiệp, hẳn mọi người đều biết rằng; hầu hết các món đồ gốm sứ cổ thường được vẽ tay bằng cách họa tiết khác nhau trên nhiều lớp.
Những hình vẽ bên dưới lớp men bảo vệ đôi khi có thể bảo tồn qua nhiều thế kỷ. Trong khi đó, họa tiết được vẽ bên ngoài nước men lại dễ trôi vì phải tiếp xúc trực tiếp một thời gian dài với bên ngoài.
Vì thế, đối với những sản phẩm gốm sứ được tạo tác bằng hai lớp men trong và ngoài. Một khi lớp men ngoài biến mất, cái hồn của món đồ nghệ thuật cũng đi theo từ đó.
Sản phẩm gốm sứ cổ thường là thật nếu như bạn nhận thấy lớp men ngoài của món đồ có dấu hiệu bị trôi đi!
